Blog
Poza paliwami kopalnymi w Santa Marta: znaczenie ambitnych działań na rzecz zarządzania klimatem
May 21, 2026
Wraz z Estebanem Acevedo i Leandro Lanzą, jako nasz łącznik krajowy w Kolumbii i Brazylii miałem okazję reprezentować Plant Based Treaty na konferencji Beyond Fossil Fuels w Santa MartaKolumbia. Konferencja zgromadziła przedstawicieli rządów, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aktywistów, naukowców, przedstawicieli rdzennej ludności, pracowników naukowych i działaczy politycznych, aby podjąć się sprawiedliwego i bezpiecznego odejścia od paliw kopalnych w obliczu narastającego kryzysu klimatycznego.
Współorganizowana przez rządy Kolumbii i Holandii konferencja obejmowała oficjalne negocjacje i dialogi polityczne na wysokim szczeblu w dniach 28 i 29 kwietnia. Równolegle zorganizowane przestrzenie przez społeczeństwo obywatelskie i ruchy oddolne stworzyły możliwości szerszego uczestnictwa – w tym Szczyt Ludowy koordynowany przez Climate Action Network International oraz inicjatywę Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Paliw Kopalnych.
Dlaczego systemy żywnościowe są częścią negocjacji klimatycznych
Od lewej do prawej: Esteban Acevedo, Leandro Franz i Juan Casadiego przy wejściu na salę parlamentarną w Santa Marta.
Plant Based Treaty jest międzynarodową organizacją non-profit, której misją jest promowanie przejścia na sprawiedliwy system żywnościowy oparty na roślinach, z wizją globalnego Plant Based Treaty dołączonych do Porozumienia Paryskiego oraz najlepszych praktyk w zakresie polityki żywnościowej opartej na roślinach wdrażanych przez miasta i inne instytucje. Traktat zawiera 40 podstawowych zasad, skupionych w 3 filarach: „zrzeczenie się”, „przekierowanie” i „przywrócenie”, stanowiących niezbędne ramy do zajęcia się rolą systemu żywnościowego w kryzysie klimatycznym. Z przyjemnością przeanalizowaliśmy możliwości dostosowania i to, jak zmiana systemu żywnościowego mogłaby uzupełnić odchodzenie od paliw kopalnych w walce z kryzysem klimatycznym.
Przełomowym momentem był panel wysokiego szczebla z udziałem kolumbijskich ministrów środowiska i rolnictwa. Podczas dyskusji minister rolnictwa przyznał, że hodowla zwierząt jest główną przyczyną wylesiania i degradacji ekosystemów, szczególnie w lasach deszczowych Amazonii. To oświadczenie na wysokim szczeblu doskonale ilustruje pilną potrzebę filaru „Zrzeczenia się” (Reliquish) w ramach PBT, który domaga się wstrzymania przekształcania gruntów pod hodowlę zwierząt.
Od lewej do prawej: Eloisa Berman, badaczka na Universidad del Norte; Minister Środowiska Kolumbii Irene Vélez; oraz Minister Rolnictwa Kolumbii Martha Carvajalino. Źródło: Ministerio de Agricultura, Kolumbia.
Naukowcy wzywają do pilnej zmiany systemów
Powołano nowy międzynarodowy panel naukowy, którego zadaniem jest dostarczenie rządom opartych na dowodach wskazówek i rekomendacji politycznych dotyczących wyjścia poza paliwa kopalne. Wśród zaangażowanych naukowców znalazł się znany brazylijski klimatolog, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, Carlos Nobre, ceniony za badania nad punktami krytycznymi Amazonii i wkład w prace Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC). Nobre poparł ten projekt. Plant Based Treaty w 2025 r. i stwierdził:
„Amazonia to największy las tropikalny i jest bardzo blisko punktu krytycznego, w którym stanie się zdegradowanym ekosystemem o otwartej koronie. Plant Based Treaty „Bardzo istotne jest stworzenie nowej społecznej biogospodarki w Amazonii, opartej na setkach produktów pochodzących z jej bogatej bioróżnorodności, w celu produkcji bardzo zdrowej żywności”.
Juan Casadiego i profesor Johan Rockström po wywiadzie dla „ Plant Based Treaty podczas Konferencji Przednaukowej.
Nasze zaangażowanie w Santa Marta rozpoczęło się na konferencji Pre-Science w dniach 24–25 kwietnia, gdzie naukowcy, naukowcy i think tanki zebrali się, aby omówić pilną potrzebę działań na rzecz klimatu. Podczas rozmów z uznanym klimatologiem Johanem Rockströmem zgłębiliśmy, jak Plant Based Treaty może służyć jako mechanizm polityczny dla postulowanej przez niego transformacji. Rockström, który podkreślił wagę oparcia działań na rzecz klimatu na najnowszych danych naukowych. Rockström skomentował również:
„Transformacja systemu żywnościowego to druga najważniejsza transformacja, która pozwoli uniknąć ryzyka klimatycznego. Trzydzieści procent emisji gazów cieplarnianych pochodzi z systemów żywnościowych, a wiemy również, że gdybyśmy przeszli na zdrowszą dietę opartą na roślinach, moglibyśmy uniknąć nawet 15 milionów przedwczesnych zgonów”.
Rozmawialiśmy również z profesorem Martí Ortą z Uniwersytetu w Barcelonie, współpracownikiem Plant Based Treaty w sprawie inicjatyw edukacyjnych na rzecz transformacji systemów żywnościowych. Podkreślił, że:
„Utrzymanie globalnego ocieplenia poniżej 1.5°C wymagałoby wycofania 96% istniejących planów ekspansji paliw kopalnych, podczas gdy utrzymanie go poniżej 2°C wymaga wycofania ich o połowę. To pokazuje nam, jak szybko zamyka się okno skutecznych działań na rzecz klimatu”.
Społeczeństwo obywatelskie i głosy oddolne
Poza oficjalnymi negocjacjami, Szczyt Ludowy stanowił ważne forum dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego i ruchów oddolnych, gdzie mogły one wymieniać się pomysłami i budować sojusze na rzecz sprawiedliwości klimatycznej i transformacji systemowej. Kluczowe postulaty, które się pojawiły, obejmowały powstrzymanie ekspansji paliw kopalnych, przyspieszenie sprawiedliwego i równego wycofywania paliw kopalnych, wzmocnienie mechanizmów współpracy międzynarodowej oraz pociągnięcie do odpowiedzialności głównych trucicieli za szkody środowiskowe i społeczne.
Esteban przy okrągłym stole. Po prawej, w kapeluszu, stoi Juan Carlos Monterrey, przedstawiciel Panamy ds. zmian klimatu.
Podczas jednego z paneli dyskusyjnych organizacji pozarządowych Esteban Acevedo stwierdził: „Ważne jest, aby w strategiach wycofywania paliw kopalnych umieścić życie w centrum uwagi — nie tylko życie ludzkie, ale ochronę życia we wszystkich jego formach”.
Systemy żywnościowe zyskały na znaczeniu w większym stopniu niż w wielu tradycyjnych dyskusjach klimatycznych. Nassim Nobari, współzałożycielka i dyrektorka Seed the Commons, podkreśliła, że Deklaracja Szczytu Ludowego z powodzeniem włączyła rolnictwo zwierzęce i wypas bydła do centralnych zagadnień debat klimatycznych. Rozważając to osiągnięcie, zauważyła:
„Duża część dyskusji na temat klimatu albo pomija tematykę rolnictwa zwierzęcego, albo zmierza w przeciwnym kierunku”. Podkreśliła wagę odróżniania prawdziwie regeneracyjnych podejść od fałszywych narracji, które przedstawiają wypas bydła jako rozwiązanie dla klimatu. Podkreśliła również potrzebę uwzględnienia przemysłowego rolnictwa zwierzęcego w szerszych debatach na temat subsydiów, użytkowania gruntów i strategii ochrony bioróżnorodności.
Budowanie sojuszy na rzecz transformacji ekologicznej
Od lewej do prawej: Leandro, Juan, Nassim Nobari, współzałożyciel Seed the Commons i Esteban.
Jednym z najcenniejszych rezultatów konferencji było rosnące przekonanie, że transformacji nie da się rozwiązać w izolacji. Dyskusje wielokrotnie podkreślały głębokie powiązania między systemami energetycznymi, użytkowaniem gruntów, bioróżnorodnością, zdrowiem publicznym, prawami rdzennej ludności i systemami żywnościowymi jako głębokimi punktami kryzysu ekologicznego.
Rozmawialiśmy również z kanadyjską senator i naukowczynią Rosą Galvez, która opowiadała się za powiązaniem dyskusji na temat przejścia na paliwa kopalne z szerszą transformacją systemów żywnościowych. Podobnie, brazylijski poseł Tarcísio Motta poparł Plant Based Treaty po tym, jak Leandro przedstawił mu naszą inicjatywę, uznając wagę włączenia systemów żywnościowych do debat na temat transformacji ekologicznej. Jak stwierdził:
„Przemiana ekologiczna nie może istnieć bez uwzględnienia wpływu naszych systemów żywnościowych na planetę Ziemię”.
Rozwijający się globalny ruch
Podczas konferencji inicjatywa Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Paliw Kopalnych odegrała znaczącą rolę w kształtowaniu dyskusji na temat kształtującego się zarządzania klimatem. Jej znaczenie dla globalnych działań na rzecz klimatu zostało podkreślone przez wiele krajów – zwłaszcza z regionu Pacyfiku i Afryki – które publicznie poparły tę inicjatywę, odzwierciedlając jej rosnącą widoczność i legitymizację w międzynarodowych negocjacjach klimatycznych. Rosnąca legitymizacja Traktatu o Nierozprzestrzenianiu Paliw Kopalnych stanowi wzór dla naszej pracy w ramach Plant Based Treaty. W momencie, gdy cały świat jednoczy się, aby stopniowo wycofywać węgiel, ropę i gaz, PBT buduje dokładnie tę samą międzynarodową koalicję, aby wynegocjować sprawiedliwą transformację od rolnictwa zwierzęcego.
Nagrywaliśmy i udostępnialiśmy codzienne filmy w stylu vlogów, które są teraz publikowane w naszych mediach społecznościowych. Dokumentowaliśmy w nich nasze doświadczenia, dzieliliśmy się przemyśleniami na temat najważniejszych dyskusji, a także przedstawialiśmy wiele inspirujących osób i organizacji, które mieliśmy okazję poznać.
Na Plant Based TreatyZdajemy sobie sprawę, że inicjatywy transformacyjnego zarządzania rzadko pojawiają się w pełni zinstytucjonalizowane. Często zaczynają się od oddolnych inicjatyw, które stopniowo zmieniają dyskurs publiczny, tworzą koalicje i poszerzają granice możliwości politycznych. Historia globalnego zarządzania pokazuje, że wiele porozumień międzynarodowych – od zakazów stosowania min lądowych po regulacje dotyczące tytoniu – było kiedyś uznawanych za nierealne, zanim ostatecznie zyskały szerokie poparcie instytucjonalne.
Od lewej do prawej: Juan, Tarcísio Motta, brazylijski wykładowca i poseł federalny, oraz Esteban na spotkaniu parlamentarzystów.
Dyskusje w Santa Marta podkreśliły wagę współpracy między rządami, społeczeństwem obywatelskim, naukowcami i ruchami oddolnymi na rzecz wspierania działań na rzecz klimatu. Uwypukliły również rosnący konsensus co do tego, że osiągnięcie celów klimatycznych wymaga nie tylko transformacji energetycznej, ale także systemowych zmian w systemach żywnościowych, zarządzaniu użytkowaniem gruntów oraz wzorcach produkcji i konsumpcji.
Wraz z narastającym międzynarodowym impulsem do wycofywania paliw kopalnych, systemy żywnościowe nie mogą dłużej pozostawać na marginesie zarządzania klimatem. Rozwiązywanie kryzysów klimatycznych i bioróżnorodności wymaga konfrontacji z powiązanymi systemami napędzającymi degradację środowiska, przy jednoczesnym wspieraniu ścieżek do zdrowszej, bardziej sprawiedliwej i regenerującej przyszłości. Plant Based Treaty Nadal angażuje się w promowanie kluczowych globalnych transformacji od paliw kopalnych, a także w niezbędne przejście na zrównoważone systemy żywnościowe. Impet w Santa Marta dowodzi, że świat jest gotowy na… Plant Based Treaty.
Juan Casadiego, doktor Jest badaczem zajmującym się zrównoważonym rozwojem regeneracyjnym i orędownikiem transformacji systemów żywnościowych na oparte na roślinach. Jako doradca naukowy i działacz miejski na rzecz Plant Based Treaty w Hiszpanii promuje wdrażanie w rządach i placówkach edukacyjnych polityk żywnościowych opartych na badaniach naukowych i odpornych na zmiany klimatu.
Więcej z bloga
Walka z nadciśnieniem dzięki mocy roślin
Przez Miriam Porter
Otyłość to epidemia: Dołącz do naszego 30-dniowego wyzwania z zielonymi koktajlami
Przez Miriam Porter
Czy wiesz, że ośmiornice mają trzy serca i błękitną krew? Te wspaniałe morskie mięczaki są eksploatowane i potrzebują naszej pomocy
Przez Miriam Porter


